logo
Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэн

Хүлэмжийн хийн мониторинг

Хүлэмжийн хийн мониторинг

1992 оноос АНУ-ын Далай Агаар мандал судлалын үндэсний төв /NOAA/ ийн  дэлхийн мониторингийн лаборатори /GMD/,  Ус цаг уурын хүрээлэнтэй хамтран хүлэмжийн хийн мониторингийн  хэмжилт судалгааг  Дорноговь  аймгийн Эрдэнэ сумын нутагт Улаан-Уул (UUM) станц (Хойд өргөргийн 44.4516°, зүүн уртрагийн  111.0956°, далайн түвшнээс дээш 1007.00 м)  дээр  тасралтгүй хийж байна.    Энэ станц нь Монгол орны зүүн өмнөд хэсэгт (Монголын цөл хээрийн бүсэд) хүний үйл ажиллагаанаас хамааралтай эх үүсвэрүүдээс хол  оршдог. Энэ нь хүлэмжийн хийн мониторингийн хамтарсан сүлжээний нэг станц юм. Энд агаарын дээжийг тусгай шилэн баллонд  7 хоногт 1 удаа савлаж  тус лабораторид явуулж шинжилгээний дүнг Ус цаг уурын хүрээлэн авдаг бөгөөд нүүрсхүчлийн хий CO2, метан CH4,  угаарын хий CO, азотын исэл  SF6 6-фтор хүхэр, болон нүүрсхүчлийн хийн С-13, О-18 изотопуудыг хэмжиж байна.

1 дүгээр зураг. Агаар дахь (CO2)  нүүрсхүчлийн хийн   агууламж

   Гол хүлэмжийн хийнүүдийн дундаж агууламж Монгол орны нутаг дэвсгэр дээр тасралтгүй өсөж байна. Нүүрсхүчлийн /CO2/ хийн  агууламж 25 жилийн (1992-2017) хугацаанд 52.6 ppm буюу олон жилийн дундажтай нь харьцуулахад 14.8%-иар нэмэгдсэн байна (Зураг 1).  2017 оны дундаж 407.8 ppm байсан ба  2016 ба 2017 оны өөрчлөлт 0.6 ppm ээр өсөлттэй байна.

                2 дугаар зураг. Агаар дахь  ( CH4)   метаны агууламж

  Агаар дахь метаны жилийн дундаж  агууламж   1992-2017 оны хооронд 1808 ppbv-ээс 1934.9 ppbv болж 7 хувиар өссөн (2 дугаар зураг)  байна. 2017 оны дундаж агууламж 1934.9 байсан бөгөөд өмнөх оныхоос 3.9 ppbv –ээр өссөн байна.

                        3 дугаар  зураг. Агаар дахь 6 фторт хүхэр

Агаар мандалд агуулагдах агууламж харьцангуй бага боловч дулааруулах хүчин чадал сайтай хүлэмжийн хий бол SF6 юм.1997-2017 оны хооронд Улаан-Уул станц дээр  SF6 ын агууламж  3.8ppt-ээс 9.5 ppt буюу  2.5 дахин (3 дугаар  зураг )  [Д.Оюунчимэг 2018 өссөн байна.