logo
Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэн

Уур амьсгалын сарын тойм

  2018 ОНЫ 12 ДУГААР САРЫН УУР АМЬСГАЛЫН ТОЙМ

Өвлийн саруудад Монгол орны нутаг дэвсгэр дээгүүр их даралтын орон зонхилон ажиглагддагтай  холбоотой цаг агаар гол төлөв тогтуун байдаг. Манай орны 12 дугаар сарын агаарын дундаж температур (1981-2010 оны дунджаар) Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг болон томоохон гол, нуурын сав газраар –24°С (-11.2°F)-аас хүйтэн, харин говь-цөлийн бүс нутгаар -15°С-аас -12°С (5°F-аас ), бусад нутгаар -14°С-аас -24°С (6.8°F-аас -11.2°F) хүйтэн байдаг байна.

Монгол орны хэмжээнд 12 дугаар сард хур тунадас бага унадаг бөгөөд ойролцоогоор жилийн нийлбэр хур тунадасны 1 хувьтай тэнцдэг. Сардаа томоохон гол, нуурын сав газар болон Ховдын зүүн өмнөд хэсгээр 4 мм-ээс их, бусад нутгаар 0.1-3.8 мм тунадас унадаг.

 

Зураг 1. 1981-2010 оны 12 дугаар сарын агаарын дундаж температур,

нийлбэр хур тунадасны  газарзүйн тархалт

2018 оны  12 дугаар сар ихэнх нутгаар агаарын дундаж температур  1981-2010 оны олон жилийн дунджаас (ОЖД)  хүйтэн байлаа. Бүс нутгаар авч үзэхэд  (Зураг 2)  нутгийн баруун хэсгээр илүү хүйтрэлт ажиглагдаж, харин зүүн бүс нутгаар ОЖД орчим байсан байна.

Хур тунадасны хувьд тус сард Монгол орны хэмжээнд дунджаар 1.5 мм тунадас орсон. Бүс нутгаар авч үзэхэд  (Зураг 2)  ихэнх нутгаар  ОЖД-аас 20 хувиас бага хур тунадас орсон. Харин  Баян-Өлгийн Ялалт, Увсын Малчин, Ховдын төв хэсэг, Говь-алтайн Есөнбулаг, Өвөрхангайн Арвайхээр, Төгрөг, Архангайн Цэцэрлэг, Булганы Ингэттолгой, Сэлэнгийн Орхонтуул орчмоор ОЖД-аас их тунадас орсон байна.

 

Зураг 2. 2018 оны 12 дугаар сарын агаарын дундаж температур, нийлбэр хур тунадасны

ОЖД-аас хазайх хазайлт

Монгол орноор дундажласан 12 дугаар сарын хоногийн дундаж температурын  явцыг харахад (зураг 3) 1-р 10 хоногт ОЖД-аас хүйтэн, 2-р 10 хоногийн дундаас эхлээд бага зэрэг дулаарч байгаад 3-р 10 хоногоос дахин хүйтний эрч чангарсан байна. Хур тунадасны хувьд 1-р 10 хоног, 3-р 10 хоногийн эхэнд бага зэрэг тунадас оржээ.

Зураг 3. Хоногийн дундаж агаарын температур, нийлбэр хур тунадасны ОЖД-аас хазайх хазайлт

12 дугаар сарын эхэн болон сүүлд бүх нутгаар хүйтний эрч чангарсантай холбоотой -30°С-аас хүйтэн өдөр Увс, Завхан болон Хөвсгөлийн өндөр уулс орчмоор 20-31 өдөр, өндөр уулархаг болон төвийн нутгаар 10-20 өдөр, бусад нутгаар 1-10 өдөр ажиглагджээ.

Зураг 4. -30°С-аас хүйтэн өдрийн тооны газарзүйн тархалт

Тус сард агаарын температурын үнэмлэхүй их утга Өмнөговийн Даланзадгадад 11°С, хөрсний температурын үнэмлэхүй их утга Төв аймгийн Жаргалантад 20°С хүрч ажиглагдсан бол  үнэмлэхүй бага утга Увсын Тэсд агаарт –46.7°С, хөрсөн дээр Завханы Отгонд -51°С хүрч хүйтэрсэн. Харин даралтын үнэмлэхүй их утга  Сэлэнгийн Сүхбаатарт 974.5 гПА, бага утга Баянхонгорын Баянбулагт 758.8 гПа хүрч тус тус ажиглагдсан. Салхины хурд хамгийн их нь Увсын Хар-усд  30м/с хүрчээ. 

Зураг 5. Тус сард ажиглагдсан экстремаль утгууд

1-р сар

2-р сар

3-р сар

4-р сар

5-р сар

6-р сар

7-р сар

8-р сар

9-р сар

10-р сар

Үйлчилгээ

Үйл явдал

Зарлал